Wanneer kiest de gynaecoloog voor een keizersnede, hoe verloopt de ingreep en wat mag u verwachten van het herstel en een volgende zwangerschap?
Een keizersnede (sectio caesarea) is een operatie waarbij de baby geboren wordt via een snede in de buikwand en de baarmoeder. In België gebeurt ongeveer een op de vijf bevallingen via een keizersnede. De ingreep wordt uitgevoerd door de gynaecoloog in het operatiekwartier van de materniteit, vrijwel altijd onder een ruggenprik zodat u wakker bent en uw baby meteen kunt zien.
Er bestaan twee soorten. Een geplande (electieve) keizersnede wordt tijdens de zwangerschapsbegeleiding vooraf vastgelegd, meestal rond 39 weken, omdat een vaginale bevalling te riskant wordt geacht. Een spoedkeizersnede wordt beslist tijdens de arbeid zelf, bijvoorbeeld omdat de harttonen van de baby verontrusten of de ontsluiting niet vordert. Bij een spoedkeizersnede gaat alles sneller en is de sfeer gespannener, maar het medische verloop is grotendeels hetzelfde. Voor veel vrouwen is het onverwachte karakter nadien wel iets om te verwerken; bespreek dat gerust op de nacontrole.
Veelvoorkomende redenen voor een geplande keizersnede zijn een stuitligging of dwarsligging, een placenta die voor de baarmoedermond ligt (placenta praevia), een meerlingzwangerschap in bepaalde liggingen, een eerdere keizersnede met verhoogd risico of een baby die geschat wordt als te groot voor het bekken. Tijdens de arbeid kan de gynaecoloog beslissen tot een spoedkeizersnede bij foetale nood, stilstand van de ontsluiting of indaling, of bij verwikkelingen zoals een loskomende placenta. Een keizersnede op eenvoudige vraag, zonder medische reden, wordt in België niet aangemoedigd: de arts weegt de voordelen altijd af tegen de operatierisico's.
Na de ruggenprik en het plaatsen van een blaassonde maakt de gynaecoloog een horizontale snede van ongeveer tien centimeter, net boven het schaambeen (de bikinisnede). De geboorte zelf volgt meestal al na enkele minuten; daarna wordt de placenta verwijderd en worden baarmoeder en buikwand laag per laag gehecht. De hele ingreep duurt drie kwartier tot een uur. In de meeste ziekenhuizen mag uw partner erbij zijn en wordt huid-op-huidcontact zo snel mogelijk aangeboden. Nadien verblijft u kort in de ontwaakzaal en volgt een opname op de materniteit van gemiddeld drie tot vier nachten.
Een keizersnede blijft een buikoperatie, dus het herstel duurt langer dan na een vaginale bevalling. Reken op vier tot zes weken vooraleer de gewone activiteiten weer vlot lukken. De eerste dagen is pijnstilling nodig en zijn rechtkomen, hoesten en lachen gevoelig. Thuis geldt: geen zware lasten tillen (niets zwaarder dan uw baby), de eerste weken niet zelf autorijden zolang een noodstop pijnlijk is, en wonde droog en proper houden. Een vroedvrouw aan huis, terugbetaald via het RIZIV, kijkt de wonde en uw herstel mee na. Contacteer uw arts bij koorts, toenemende roodheid of vochtverlies uit de wonde, of hevig bloedverlies.
Het litteken evolueert op enkele maanden van een rode streep naar een dun, bleek lijntje dat grotendeels onder de bikinilijn verdwijnt. Belangrijk voor de toekomst: een keizersnede betekent niet automatisch dat elke volgende bevalling ook een keizersnede wordt. Na één ongecompliceerde keizersnede slaagt een vaginale bevalling (VBAC, vaginal birth after caesarean) bij ongeveer drie op de vier vrouwen die het proberen. De gynaecoloog beoordeelt per zwangerschap of dat veilig kan, onder meer op basis van de reden van de vorige keizersnede en de dikte van het litteken op de baarmoeder.
Een keizersnede valt onder de gewone ziekenhuisopname: de ingreep en het verblijf worden grotendeels terugbetaald door het ziekenfonds. Wat u zelf betaalt, hangt vooral af van uw kamerkeuze: op een eenpersoonskamer mogen artsen ereloonsupplementen aanrekenen, op een twee- of meerpersoonskamer niet. Een hospitalisatieverzekering dekt die supplementen meestal. Een gedetailleerd overzicht met cijfers vindt u op de pagina over de kostprijs van zwangerschap en bevalling, en algemene uitleg op de pagina over terugbetaling.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Wilt u uw bevalling en de mogelijkheid van een keizersnede vooraf goed bespreken? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →