Hoe verloopt de opvolging van een zwangerschap in België, van de eerste raadpleging tot de bevalling, en welke onderzoeken horen erbij?
Zwangerschapsbegeleiding (prenatale zorg) is de systematische opvolging van moeder en kind tijdens de negen maanden van de zwangerschap. Het doel is dubbel: controleren of de baby goed groeit en zich normaal ontwikkelt, en problemen bij de moeder (zoals hoge bloeddruk of zwangerschapsdiabetes) tijdig opsporen. In België gebeurt die opvolging meestal bij de gynaecoloog, al dan niet in samenwerking met een vroedvrouw en de huisarts. Maak best al een eerste afspraak zodra de zwangerschapstest positief is, idealiter rond acht weken.
Bij een normaal verlopende zwangerschap volgt de opvolging een vast ritme: ongeveer maandelijks tot en met de zevende maand, daarna om de twee tot drie weken, en in de laatste weken wekelijks. In totaal komt dat neer op tien tot twaalf contacten. Tijdens elke raadpleging controleert de arts of vroedvrouw uw bloeddruk, uw gewicht, de groei van de baarmoeder en de harttonen van de baby, en is er ruimte voor uw vragen. De raadplegingen worden grotendeels terugbetaald door het ziekenfonds; u betaalt telkens enkel het remgeld, eventueel verhoogd met een supplement bij een niet-geconventioneerde gynaecoloog.
In België worden drie echografieën per zwangerschap terugbetaald, elk met een eigen doel. De eerste echografie (rond 11 tot 14 weken) bevestigt de zwangerschap, bepaalt de precieze duur en meet de nekplooi. De tweede echografie (rond 20 weken), ook wel structurele echo genoemd, is de uitgebreidste: alle organen van de baby worden nagekeken op afwijkingen. De derde echografie (rond 30 tot 32 weken) beoordeelt de groei, de ligging van de baby, de placenta en de hoeveelheid vruchtwater. Extra echo's zijn mogelijk als daar een medische reden voor is.
Bij het begin van de zwangerschap volgt een uitgebreide bloedafname: bloedgroep en resusfactor, ijzergehalte, suiker, en de controle op infecties zoals toxoplasmose, hepatitis B, syfilis en hiv. Rond 24 tot 28 weken test men op zwangerschapsdiabetes met een suikertest. Daarnaast kunt u vanaf ongeveer twaalf weken de NIPT laten uitvoeren, een bloedtest bij de moeder die het DNA van de placenta onderzoekt op onder meer trisomie 21 (syndroom van Down). België betaalt de NIPT als een van de weinige landen grotendeels terug: met tussenkomst van het ziekenfonds betaalt u zelf slechts een beperkt remgeld. De test is een keuze, geen verplichting; uw gynaecoloog bespreekt vooraf wat het resultaat wel en niet kan zeggen.
Steeds meer zwangere vrouwen combineren de gynaecoloog met een vroedvrouw, die een deel van de raadplegingen kan overnemen en ook prenatale infosessies en de nazorg thuis verzorgt. Raadplegingen bij een erkende vroedvrouw worden door het RIZIV terugbetaald. Kies daarnaast tijdig uw ziekenhuis of materniteit, want dat bepaalt meteen bij welke groep gynaecologen u bevalt. Vraag na hoe de wachtdienst geregeld is, wat het beleid rond pijnstilling is en wat de kamerkeuze kost; een overzicht vindt u op de pagina over de kostprijs van zwangerschap en bevalling. Na de geboorte neemt Kind en Gezin (Opgroeien) de preventieve opvolging van uw baby kosteloos over.
Sommige zwangerschappen vragen een intensievere opvolging. Denk aan een meerling, hoge bloeddruk of zwangerschapsdiabetes, een eerdere vroeggeboorte of keizersnede, een chronische aandoening bij de moeder of een leeftijd boven de 40. De gynaecoloog plant dan vaker raadplegingen en extra echo's, en verwijst zo nodig door naar een centrum voor maternale intensieve zorgen (MIC). Neem daarnaast altijd tussentijds contact op bij vaginaal bloedverlies, aanhoudende hevige buikpijn, vochtverlies, minder kindsbewegingen of hevige hoofdpijn met gezichtsstoornissen. Meer praktische informatie vindt u op de pagina voor zwangere vrouwen.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Zwanger en op zoek naar een goede opvolging van uw zwangerschap? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →