Welke stappen doorloopt u bij een onvervulde kinderwens, van de eerste onderzoeken tot IUI en IVF, en wat betaalt het ziekenfonds terug?
Een vruchtbaarheidsbehandeling is een verzamelnaam voor alle medische hulp bij het krijgen van een kind. Artsen spreken van verminderde vruchtbaarheid wanneer een zwangerschap uitblijft na twaalf maanden regelmatige, onbeschermde betrekkingen. Bent u ouder dan 35, dan raadt men aan om al na zes maanden hulp te zoeken, omdat de vruchtbaarheid dan sneller afneemt. Meer over de mogelijke oorzaken leest u op de pagina over een onvervulde kinderwens.
Een vruchtbaarheidstraject begint nooit meteen met een behandeling. De gynaecoloog onderzoekt eerst beide partners, want in ongeveer een derde van de gevallen ligt de oorzaak bij de vrouw, in een derde bij de man en in de rest bij beiden of blijft ze onverklaard. Bij de vrouw omvat het onderzoek meestal een hormonale bloedafname, een echografie van baarmoeder en eierstokken en soms een controle van de doorgankelijkheid van de eileiders. Bij de man volstaat vaak een sperma-analyse. Pas op basis van die resultaten stelt de arts een behandelplan voor.
De meeste centra werken volgens een opbouwend schema. Bij een verstoorde eisprong start men vaak met ovulatie-inductie: medicatie (tabletten of hormooninjecties) die de eisprong opwekt, gecombineerd met echografische opvolging. Een volgende stap is intra-uteriene inseminatie (IUI), waarbij opgewerkt sperma rond het moment van de eisprong rechtstreeks in de baarmoeder wordt ingebracht. Volstaat dat niet, of is er een duidelijke medische reden, dan komt in-vitrofertilisatie (IVF) in beeld: de eicellen worden na een hormonale stimulatie weggenomen en in het laboratorium bevrucht, waarna een embryo wordt teruggeplaatst. Bij een sterk verminderde spermakwaliteit kiest het labo voor ICSI, waarbij één zaadcel rechtstreeks in de eicel wordt geïnjecteerd.
België telt een netwerk van erkende fertiliteitscentra, verbonden aan ziekenhuizen. Elk centrum heeft een erkenning van de overheid en werkt met strikte kwaliteitsnormen. Een gynaecoloog met interesse in fertiliteit kan de eerste onderzoeken en eenvoudige behandelingen zoals ovulatie-inductie zelf opvolgen, maar voor IVF en ICSI verwijst hij of zij u door naar zo'n erkend centrum. De volledige IVF-procedure (eicelpunctie, laboratoriumfase en terugplaatsing) mag alleen daar gebeuren. Op de pagina voor vrouwen met een kinderwens leest u hoe u een gynaecoloog vindt die u in dit traject begeleidt.
België heeft een van de ruimste terugbetalingssystemen van Europa. Het RIZIV betaalt de laboratoriumkosten van maximaal zes IVF-pogingen per vrouw terug, in principe tot en met de leeftijd van 42 jaar en mits aan de voorwaarden voldaan is (onder meer een akkoord vooraf en behandeling in een erkend centrum). Raadplegingen, medicatie en de ziekenhuisopname worden grotendeels via de gewone ziekteverzekering vergoed, al blijven er remgelden en soms supplementen. De exacte voorwaarden kunnen wijzigen en verschillen per situatie, dus informeer altijd vooraf bij uw ziekenfonds en het fertiliteitscentrum. Een realistisch overzicht van wat u zelf betaalt, vindt u op de pagina over de kostprijs van IVF.
Een vruchtbaarheidstraject is niet alleen medisch, maar ook emotioneel zwaar. De maandelijkse hoop en teleurstelling, de hormonale behandelingen en de onzekerheid wegen op veel koppels en op hun relatie. Erkende fertiliteitscentra hebben daarom psychologen in het team, en het loont om daar gebruik van te maken, ook als het ogenschijnlijk goed gaat. Durf het tempo te bepalen: een pauze inlassen tussen twee pogingen is geen verloren tijd, en ook stoppen kan een weloverwogen keuze zijn. Bespreek uw twijfels open met uw gynaecoloog, die kan realistisch inschatten wat een volgende poging nog kan opleveren.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Blijft een zwangerschap uit en wilt u weten welke stappen mogelijk zijn? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →