Wanneer spreekt men van verminderde vruchtbaarheid, welke onderzoeken volgen en hoe ziet een behandeltraject in België eruit?
Artsen spreken van verminderde vruchtbaarheid (subfertiliteit) wanneer een zwangerschap uitblijft na één jaar regelmatige, onbeschermde betrekkingen. Dat overkomt ongeveer één op de zes koppels en zegt op zich nog niets definitiefs: een groot deel van hen wordt nadien alsnog spontaan of met beperkte hulp zwanger. Toch is dat jaar een zinvolle grens om onderzoek te starten. Bent u als vrouw 36 jaar of ouder, of zijn er gekende problemen zoals een erg onregelmatige cyclus, eerdere buikoperaties of een gekende aandoening bij een van beide partners, wacht dan niet langer dan zes maanden om hulp te zoeken.
Vruchtbaarheid is een verhaal van twee. Grosso modo ligt de verklaring in ongeveer een derde van de gevallen vooral bij de vrouw, in een derde vooral bij de man en in een derde bij beiden of blijft ze onverklaard.
Het basisonderzoek is minder ingrijpend dan veel koppels vrezen en verloopt bij beide partners tegelijk. Bij de vrouw: een gesprek over de cyclus, een hormonale bloedafname (onder meer de AMH-waarde die iets zegt over de eicelvoorraad), een echografie van baarmoeder en eierstokken en zo nodig een onderzoek van de doorgankelijkheid van de eileiders. Bij de man: een sperma-onderzoek, dat vaak verrassend veel informatie oplevert en dus best vroeg in het traject gebeurt. Op basis daarvan krijgt u een realistische inschatting van uw kansen en de mogelijke volgende stappen.
In België hebt u geen doorverwijzing nodig: u kunt rechtstreeks bij een gynaecoloog terecht, die het basisonderzoek opstart en eenvoudige behandelingen zelf kan begeleiden. Een raadpleging bij een geconventioneerde gynaecoloog kost ongeveer 35 euro, waarvan zowat 12 euro remgeld na tussenkomst van het ziekenfonds (ongeveer 3 euro met verhoogde tegemoetkoming); niet-geconventioneerde artsen rekenen 60 tot 120 euro aan. Blijkt uit de onderzoeken dat meer gespecialiseerde hulp nodig is, dan verwijst de gynaecoloog u door naar een erkend fertiliteitscentrum, verbonden aan een ziekenhuis. Voor vrouwen met een actieve kinderwens is ook de pagina voor vrouwen met kinderwens op deze site een goed startpunt.
De behandeling wordt opgebouwd van eenvoudig naar meer gespecialiseerd, op maat van de oorzaak en uw leeftijd. Vaak start men met het stimuleren van de eisprong met medicatie, al dan niet gecombineerd met intra-uteriene inseminatie (IUI), waarbij opgewerkt zaad in de baarmoeder wordt ingebracht. Volstaat dat niet of is de oorzaak ernstiger, dan komt in-vitrofertilisatie (IVF of ICSI) in beeld. Een volledig overzicht van deze stappen vindt u op de pagina over vruchtbaarheidsbehandelingen.
België heeft een van de meest toegankelijke terugbetalingssystemen van Europa: het RIZIV betaalt tot zes IVF-cycli grotendeels terug tot de leeftijd van 43 jaar, waardoor uw eigen kost per cyclus beperkt blijft in vergelijking met de buurlanden. Wat u precies zelf betaalt aan remgeld, medicatie en supplementen leest u op de pagina over de kostprijs van IVF.
Een onvervulde kinderwens weegt emotioneel zwaar, op elk van beide partners en op de relatie. Maandelijkse hoop en teleurstelling, onderzoeken en behandelingen eisen hun tol. Aarzel niet om dat bespreekbaar te maken: fertiliteitscentra hebben psychologen in het team en steun zoeken is geen teken van zwakte maar een deel van goede zorg. Probeer intussen gezond te leven, stop met roken en beperk alcohol: het zijn de factoren die u zelf in handen hebt.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Blijft een zwangerschap uit en wilt u weten waar u staat? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →