Terugkerende lichamelijke en emotionele klachten in de week vóór de menstruatie: wat helpt en wanneer zoekt u hulp?
Het premenstrueel syndroom (PMS) is een verzameling lichamelijke en emotionele klachten die telkens opduiken in de één tot twee weken vóór de menstruatie en die binnen enkele dagen na het begin van de menstruatie weer verdwijnen. Dat cyclische patroon is het kenmerk bij uitstek: de klachten komen en gaan met de cyclus. Milde premenstruele klachten kent bijna elke vrouw wel eens; van een echt syndroom spreekt men wanneer de klachten maand na maand terugkeren en het dagelijkse leven verstoren. Bij een kleine groep vrouwen (naar schatting 3 tot 8 procent) zijn vooral de psychische klachten zo ernstig dat men spreekt van PMDD (premenstruele dysfore stoornis), een erkende aandoening die een gerichte behandeling verdient.
De klachten verschillen sterk van vrouw tot vrouw. Veelvoorkomende lichamelijke symptomen zijn gespannen en pijnlijke borsten, een opgeblazen gevoel, vochtophoping, hoofdpijn, vermoeidheid, slaapproblemen en een veranderde eetlust met zoetdrang. Bij de emotionele symptomen horen prikkelbaarheid, stemmingswisselingen, huilbuien, angst, somberheid, concentratieproblemen en het gevoel de controle te verliezen. Bij PMDD staan uitgesproken somberheid, woede-uitbarstingen of wanhoop op de voorgrond, soms met een grote impact op relaties en werk. Hebt u in die dagen ook gedachten aan zelfverwonding of erger, zoek dan zeker snel hulp bij uw huisarts.
De precieze oorzaak is niet volledig opgehelderd. De hormoonspiegels van vrouwen met PMS zijn doorgaans normaal; het probleem lijkt een verhoogde gevoeligheid van de hersenen voor de normale hormoonschommelingen na de eisprong. Die schommelingen beïnvloeden onder meer serotonine, een boodschapperstof die stemming, slaap en eetlust regelt. Erfelijke aanleg, stress en roken spelen mee. PMS kan op elke leeftijd opduiken, maar wordt vaak duidelijker na een zwangerschap of in de jaren vóór de menopauze, wanneer de cyclus onregelmatiger wordt; die overgangsjaren geven soms ook menopauzeklachten die met PMS verward worden.
Begin met een klachtendagboek: noteer twee tot drie maanden lang dagelijks uw klachten en uw cyclus. Zo ziet u (en later uw arts) of het patroon echt premenstrueel is. Daarnaast helpen deze maatregelen veel vrouwen vooruit:
Raadpleeg uw huisarts of gynaecoloog wanneer de klachten uw werk, uw relaties of uw levenskwaliteit maand na maand aantasten, wanneer zelfzorg na enkele maanden onvoldoende helpt of wanneer de sombere gevoelens erg zwaar doorwegen. Neem uw klachtendagboek mee, dat maakt de diagnose veel eenvoudiger. In België hebt u geen doorverwijzing nodig voor een gynaecoloog. Een raadpleging bij een geconventioneerde gynaecoloog kost ongeveer 35 euro, met na terugbetaling door het ziekenfonds ongeveer 12 euro remgeld (zowat 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming); niet-geconventioneerde artsen vragen 60 tot 120 euro. Twijfelt u of uw klachten wel bij de gynaecoloog thuishoren, lees dan ook de pagina wanneer naar de gynaecoloog.
Er bestaat geen wondermiddel, maar er valt wel degelijk iets aan te doen. De arts sluit eerst andere verklaringen uit, zoals schildklierproblemen, een depressie of een pijnlijke menstruatie door een onderliggende aandoening. Mogelijke behandelingen zijn:
Samen met uw arts zoekt u de combinatie die bij uw klachten en uw situatie past.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Beheersen PMS-klachten elke maand uw agenda? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →