De overgang is een natuurlijke fase, maar de klachten kunnen het dagelijkse leven flink verstoren. Gelukkig bestaan er doeltreffende behandelingen.
De menopauze is strikt genomen de allerlaatste menstruatie. Bij Belgische vrouwen valt die gemiddeld rond de leeftijd van 51 jaar, al is alles tussen 45 en 55 normaal. De jaren ervoor, de perimenopauze, beginnen vaak al vanaf 40 à 45 jaar: de eierstokken produceren geleidelijk minder oestrogeen en progesteron, waardoor de cyclus onregelmatig wordt en de eerste klachten opduiken. Pas wanneer u twaalf maanden na elkaar niet meer menstrueerde, spreekt men van de menopauze. De hele overgangsperiode kan enkele jaren tot meer dan tien jaar duren.
Zowat 80 procent van de vrouwen ervaart klachten, in wisselende mate. Opvliegers en nachtelijk zweten zijn de bekendste: plotse warmteopwellingen met rood aanlopen en transpireren, soms tientallen keren per dag. Daarnaast komen slaapproblemen vaak voor, deels door het nachtzweten, deels door de hormonale veranderingen zelf. Veel vrouwen merken ook stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, angstige gevoelens of somberheid, naast concentratieproblemen en vermoeidheid. Vaginale droogte door het dalende oestrogeen kan jeuk, irritatie en pijn bij het vrijen veroorzaken, en verhoogt de kans op blaasontstekingen en urineverlies. Gewrichtspijn, gewichtstoename en een verminderd libido horen eveneens bij het lijstje.
Oestrogeen beschermt de botten. Na de menopauze versnelt het botverlies, waardoor het risico op osteoporose (botontkalking) en breuken toeneemt, zonder dat u daar iets van voelt. Voldoende calcium en vitamine D, gewichtdragende beweging (wandelen, krachttraining) en niet roken zijn de basis. Bij verhoogd risico, bijvoorbeeld bij een vroege menopauze of botbreuken in de familie, kan de arts een botdichtheidsmeting voorstellen.
Raadpleeg een gynaecoloog wanneer de klachten uw levenskwaliteit aantasten: slecht slapen, opvliegers die het werk verstoren, aanhoudende somberheid of pijnlijk vrijen zijn geen zaken die u moet uitzitten. Ga zeker ook langs bij menstruaties die plots zeer hevig worden, en altijd bij bloedverlies na de menopauze: dat is meestal onschuldig, maar moet steeds onderzocht worden. In België hebt u geen doorverwijzing nodig. Een raadpleging bij een geconventioneerde gynaecoloog kost ongeveer € 35, waarvan circa € 12 remgeld voor uw rekening blijft (€ 3 bij verhoogde tegemoetkoming); niet-geconventioneerde artsen vragen € 60 tot € 120.
Voor veel vrouwen volstaan aanpassingen in levensstijl: regelmatige beweging, een gezond gewicht, minder alcohol en cafeïne, luchtige kledij in laagjes en een koele slaapkamer. Bij hinderlijke opvliegers en andere matige tot ernstige klachten is hormonale substitutietherapie de meest doeltreffende behandeling; de gynaecoloog weegt samen met u de voordelen en risico's af op basis van uw leeftijd en medische voorgeschiedenis. Lees er meer over op onze pagina over hormoontherapie bij menopauze. Tegen vaginale droogte bestaan lokale oestrogenen (crème of ovule) met weinig opname in het lichaam, naast vrij verkrijgbare bevochtigende gels en glijmiddelen. Voor wie geen hormonen mag of wil nemen, zijn er niet-hormonale medicijnen en begeleiding die de opvliegers en stemmingsklachten kunnen verlichten. Meer achtergrond vindt u op onze themapagina voor vrouwen in de menopauze.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Overgangsklachten die uw dagen en nachten verstoren? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →