Jarenlang betrouwbare anticonceptie na één korte ingreep: zo verloopt de plaatsing van een spiraaltje.
Een spiraaltje (IUD) is een klein, T-vormig staafje dat de gynaecoloog in de baarmoeder plaatst. Eens het zit, beschermt het jarenlang tegen zwangerschap zonder dat u er nog aan hoeft te denken. Samen met het implantaat behoort het tot de meest betrouwbare vormen van anticonceptie, precies omdat gebruiksfouten onmogelijk zijn.
Het hormoonspiraaltje geeft plaatselijk een kleine hoeveelheid progestageen af. Het maakt het baarmoederslijmvlies dunner, waardoor de menstruatie meestal veel lichter wordt en soms zelfs wegblijft. Daarom wordt het ook vaak voorgesteld bij hevige menstruatie. Afhankelijk van het type werkt het 5 tot 8 jaar. Het koperspiraaltje bevat geen hormonen: het koper maakt zaadcellen onwerkzaam. Het werkt 5 tot 10 jaar, maar kan de menstruatie iets heviger of pijnlijker maken. Uw cyclus, klachten en voorkeur voor of tegen hormonen bepalen samen met uw gynaecoloog welk type het best past.
De plaatsing gebeurt gewoon op de raadpleging en duurt slechts enkele minuten. De gynaecoloog brengt eerst een speculum in, ontsmet de baarmoederhals en meet de diepte van de baarmoeder op. Daarna schuift hij of zij het spiraaltje via een dun buisje door de baarmoederhals naar binnen, waar de armpjes zich openvouwen. De draadjes worden op lengte geknipt; daarmee controleert u zelf af en toe of het spiraaltje nog goed zit. Vaak volgt meteen of na enkele weken een echografie om de positie te controleren. De plaatsing kan tijdens of net na de menstruatie iets vlotter verlopen, maar kan in principe op elk moment van de cyclus.
Dat verschilt sterk van vrouw tot vrouw. Velen voelen vooral een stevige kramp op het moment van het inbrengen, vergelijkbaar met hevige menstruatiepijn, die snel wegebt. Bij anderen, vaker bij vrouwen die nog niet bevallen zijn, kan het pijnlijker zijn. Bespreek pijnstilling vooraf met uw arts: een pijnstiller een uur op voorhand, een middel dat de baarmoederhals verzacht of plaatselijke verdoving behoren tot de mogelijkheden. Na de plaatsing kunt u nog enkele dagen krampen en wat bloedverlies hebben. Neem die dag liefst geen zware activiteiten meer op de planning.
Een hormoonspiraaltje kost in de apotheek ongeveer 100 tot 130 euro, waarvan het ziekenfonds een deel terugbetaalt; jongeren tot 25 jaar krijgen een extra tegemoetkoming. Een koperspiraaltje is goedkoper, vaak enkele tientallen euro's. Daarbovenop komt het consult voor de plaatsing: ongeveer 35 euro bij een geconventioneerde gynaecoloog (ongeveer 12 euro remgeld, 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming), 60 tot 120 euro bij een niet-geconventioneerde arts. Gespreid over de vele jaren dat een spiraaltje werkt, is het een van de goedkoopste anticonceptiemethodes. Een gedetailleerd overzicht vindt u op onze pagina over de kostprijs van een spiraaltje.
Na de plaatsing volgt meestal een controle na zes tot twaalf weken om na te kijken of het spiraaltje goed zit. Daarna volstaat een controle bij uw gewone gynaecologische opvolging. Het verwijderen is eenvoudig en veel minder gevoelig dan de plaatsing: de arts trekt zachtjes aan de draadjes en het spiraaltje plooit zich samen. U kunt het op elk moment laten weghalen, bijvoorbeeld bij kinderwens; uw vruchtbaarheid herstelt zich onmiddellijk. Is de werkingsduur verstreken, dan kan de arts in dezelfde beurt een nieuw spiraaltje plaatsen.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Overweegt u een spiraaltje? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →