Meestal onschuldig en tijdelijk, maar soms is snel handelen nodig. Wat u moet weten over cysten op de eierstok.
Een eierstokcyste (ovariumcyste) is een met vocht gevuld blaasje op of in de eierstok. Cysten komen erg vaak voor, zeker bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, en zijn in de overgrote meerderheid van de gevallen goedaardig. Veel cysten worden toevallig ontdekt tijdens een echografie die om een andere reden gebeurt, en verdwijnen vanzelf zonder dat u er ooit iets van merkt.
De meeste cysten zijn zogenaamde functionele cysten: ze ontstaan uit de normale werking van de cyclus. Een follikel die niet openbarst bij de eisprong, of het gele lichaam dat na de eisprong te veel vocht opstapelt, kan tijdelijk uitgroeien tot een cyste van enkele centimeters. Zulke cysten verdwijnen doorgaans vanzelf binnen één tot drie cycli.
Daarnaast bestaan er cysten met een andere oorsprong: endometriosecysten of chocoladecysten (gevuld met oud bloed, zie de pagina over endometriose), dermoïdcysten (aangeboren cysten die huid, haar of vetweefsel kunnen bevatten) en cystadenomen (gezwellen van het eierstokoppervlak). Deze verdwijnen niet vanzelf en vragen vaker opvolging of behandeling. Bij vrouwen met PCOS zijn de eierstokken bezaaid met veel kleine blaasjes, maar dat is een apart beeld en geen echte cyste.
Kleine cysten geven zelden klachten. Grotere cysten kunnen zorgen voor:
Twee verwikkelingen vragen snelle medische hulp. Bij een torsie draait de eierstok rond zijn steel, waardoor de bloedtoevoer afgeklemd raakt. Dat veroorzaakt plotse, hevige pijn aan één kant van de onderbuik, vaak met misselijkheid en braken. Zonder snelle operatie kan de eierstok verloren gaan. Bij een ruptuur barst de cyste open: ook dat geeft plotse scherpe pijn, soms met inwendig bloedverlies. Krijgt u plots hevige buikpijn, zeker in combinatie met koorts, duizeligheid, braken of flauwvallen, ga dan onmiddellijk naar de spoeddienst of bel uw arts. Wacht in dat geval niet op een gewone afspraak.
De gynaecoloog beoordeelt een cyste met een echografie via de vagina en kijkt daarbij naar de grootte, de inhoud en de wand van de cyste. Bij een eenvoudige functionele cyste is de standaardaanpak afwachten: na zes tot twaalf weken volgt een controle-echografie om na te gaan of de cyste verdwenen is. Bij twijfel kan een bloedafname met tumormerkers of een MRI-scan meer duidelijkheid geven, zeker na de menopauze, wanneer nieuwe cysten altijd zorgvuldiger onderzocht worden.
Blijft een cyste bestaan, groeit ze, veroorzaakt ze klachten of ziet ze er verdacht uit, dan wordt meestal een kijkoperatie voorgesteld. Daarbij verwijdert de chirurg de cyste en spaart hij waar mogelijk de eierstok, zeker bij vrouwen met kinderwens. In België kunt u zonder doorverwijzing bij de gynaecoloog terecht. Een raadpleging bij een geconventioneerde gynaecoloog kost ongeveer 35 euro, waarvan u na tussenkomst van het ziekenfonds zowat 12 euro remgeld betaalt (ongeveer 3 euro met verhoogde tegemoetkoming); niet-geconventioneerde artsen rekenen 60 tot 120 euro aan.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Werd bij u een cyste vastgesteld of hebt u aanhoudende pijn in de onderbuik? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →