Waarom deze chronische aandoening zo vaak jaren onopgemerkt blijft en wat de gynaecoloog eraan kan doen.
Bij endometriose groeit weefsel dat lijkt op het baarmoederslijmvlies (het endometrium) buiten de baarmoeder: op de eierstokken, de eileiders, het buikvlies, soms zelfs op de blaas of de darm. Dat weefsel reageert op de hormonen van uw cyclus en bloedt dus mee tijdens de menstruatie, maar het bloed kan nergens naartoe. Zo ontstaan ontstekingen, littekenweefsel, verklevingen en cysten. Naar schatting heeft ongeveer één op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd endometriose, al blijft een deel van hen klachtenvrij.
De klachten verschillen sterk van vrouw tot vrouw en de ernst van de pijn zegt niets over de uitgebreidheid van de aandoening. De meest voorkomende signalen zijn:
Tussen de eerste klachten en de diagnose verlopen gemiddeld zeven tot tien jaar. Dat komt doordat menstruatiepijn nog te vaak als "normaal" wordt afgedaan, door vrouwen zelf, hun omgeving en soms ook door zorgverleners. Bovendien lijken de klachten op die van andere aandoeningen, zoals het prikkelbaredarmsyndroom of blaasontstekingen, en zijn kleine endometriosehaarden op een gewone echografie niet altijd zichtbaar. Twijfelt u of uw menstruatiepijn nog normaal is? Vuistregel: pijn die uw dagelijkse leven maand na maand verstoort, verdient een onderzoek. In België hebt u daarvoor geen doorverwijzing nodig, u kunt rechtstreeks een afspraak maken bij de gynaecoloog.
Het onderzoek start met een uitgebreid gesprek over uw klachten en cyclus, gevolgd door een gynaecologisch onderzoek en een echografie via de vagina. Daarmee kunnen endometriosecysten op de eierstokken (chocoladecysten) en diepere letsels vaak al opgespoord worden. Soms is aanvullend een MRI-scan nodig. Zekerheid geeft in principe alleen een kijkoperatie (laparoscopie), waarbij de chirurg de buikholte bekijkt en weefselstalen neemt. Steeds vaker wordt de behandeling echter al gestart op basis van de klachten en de beeldvorming, zonder eerst te opereren.
Endometriose is niet definitief te genezen, maar wel goed te behandelen. De aanpak hangt af van uw klachten, uw leeftijd en een eventuele kinderwens. Meestal wordt stapsgewijs gewerkt: eerst pijnstilling met ontstekingsremmers, daarna een hormonale behandeling (de pil doorgenomen zonder stopweek, een hormoonspiraal of andere hormoonpreparaten) die de menstruatie en daarmee de ontstekingsprikkels onderdrukt. Volstaat dat niet, dan kan de chirurg tijdens een kijkoperatie de endometriosehaarden, cysten en verklevingen zo volledig mogelijk wegnemen. Bij uitgebreide endometriose gebeurt dat best in een gespecialiseerd centrum. Een overzicht van alle opties vindt u op de pagina over de behandeling van endometriose.
Endometriose kan de vruchtbaarheid verminderen door verklevingen rond de eileiders, cysten op de eierstokken en een chronische ontstekingsomgeving in het bekken. Toch worden veel vrouwen met endometriose spontaan zwanger. Lukt het na een tijd niet, bespreek dit dan tijdig met uw gynaecoloog: soms verhoogt een operatie de kansen, in andere gevallen is een vruchtbaarheidsbehandeling zoals IVF de beste weg. Hormonale behandelingen tegen de pijn verhinderen overigens een zwangerschap, dus bij een actieve kinderwens wordt het behandelplan daarop afgestemd.
Een raadpleging bij een geconventioneerde gynaecoloog kost ongeveer 35 euro, waarvan u na terugbetaling door het ziekenfonds zowat 12 euro remgeld zelf betaalt (ongeveer 3 euro met verhoogde tegemoetkoming). Bij een niet-geconventioneerde arts ligt het ereloon tussen 60 en 120 euro. Voor een kijkoperatie in het ziekenhuis gelden de gewone RIZIV-tarieven en de terugbetalingsregels van uw mutualiteit.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Herkent u deze klachten en wilt u ze eindelijk laten onderzoeken? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →