Wanneer is het verwijderen van de baarmoeder een zinvolle optie, welke technieken bestaan er en wat betekent de ingreep voor uw lichaam en herstel?
Bij een hysterectomie verwijdert de gynaecoloog de baarmoeder, soms samen met de baarmoederhals, de eileiders of de eierstokken. Het is een van de meest uitgevoerde gynaecologische operaties. Omdat de ingreep definitief is, wordt ze pas overwogen wanneer andere behandelingen onvoldoende helpen of niet aangewezen zijn.
De meest voorkomende redenen zijn goedaardig: hinderlijke vleesbomen die pijn of druk veroorzaken, een hevige menstruatie die niet reageert op medicatie of een spiraal, een verzakking van de baarmoeder, adenomyose of aanhoudende bekkenpijn. Daarnaast is een hysterectomie vaak een onderdeel van de behandeling bij kwaadaardige aandoeningen zoals baarmoeder-, baarmoederhals- of eierstokkanker. In dat geval bepaalt een multidisciplinair team de beste aanpak.
De toegangsweg hangt af van de reden van de operatie, de grootte van de baarmoeder en eerdere ingrepen:
Daarnaast beslist u samen met uw arts of de eierstokken behouden blijven. Bij vrouwen vóór de menopauze worden gezonde eierstokken meestal gespaard, zodat de hormoonproductie doorloopt. De eileiders worden tegenwoordig vaak wel mee weggenomen omdat dit het risico op eierstokkanker verlaagt.
Na een baarmoederverwijdering menstrueert u niet meer en is een zwangerschap niet meer mogelijk. Dat maakt de ingreep alleen geschikt bij een afgeronde of afwezige kinderwens. Blijven uw eierstokken behouden, dan komt u niet vervroegd in de menopauze; uw hormonen blijven werken zoals voorheen. Worden de eierstokken mee verwijderd vóór uw natuurlijke menopauze, dan start die meteen, met mogelijke opvliegers en andere overgangsklachten. Uw gynaecoloog bespreekt dan of hormonale ondersteuning zinvol is. Op seksualiteit heeft de ingreep bij de meeste vrouwen geen negatief effect; velen ervaren zelfs beterschap doordat pijn en bloedverlies wegvallen.
Bij een vaginale of laparoscopische ingreep verblijft u meestal één tot drie dagen in het ziekenhuis, bij een buiksnede iets langer. Reken op twee tot vier weken herstel bij een kijkoperatie en vier tot zes weken bij een open operatie. De eerste zes weken vermijdt u best zwaar tillen, tampons en geslachtsgemeenschap, zodat de wonde bovenaan de vagina goed kan genezen. Risico's zoals nabloeding, infectie of blaasletsel zijn beperkt en worden vooraf nuchter met u overlopen.
Een hysterectomie is zelden de eerste stap. Afhankelijk van de oorzaak probeert de arts eerst medicatie, een hormoonspiraal, het wegnemen van poliepen of vleesbomen via een hysteroscopie, een endometriumablatie of een pessarium of hersteloperatie bij verzakking. De ingreep zelf is een RIZIV-verstrekking: het ziekenfonds betaalt het grootste deel, u betaalt remgeld en eventuele kamer- en ereloonsupplementen bij een eenpersoonskamer. Een hospitalisatieverzekering dekt die kosten doorgaans. Vraag het ziekenhuis vooraf een kostenraming.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Wilt u weten of een baarmoederverwijdering of een alternatief voor u aangewezen is? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →