Een verzakking van baarmoeder, blaas of darm komt vaak voor, zeker na meerdere bevallingen, en is in de meeste gevallen goed te behandelen.
Bij een verzakking of prolaps zakken één of meerdere organen in het kleine bekken naar beneden, richting de vaginale opening. De bekkenbodem, een hangmat van spieren en bindweefsel, ondersteunt normaal de baarmoeder, de blaas en de endeldarm. Verliest die ondersteuning aan kracht, dan kan de blaas tegen de voorwand van de vagina duwen (cystocele), de darm tegen de achterwand (rectocele) of de baarmoeder zelf zakken. Vaak komen meerdere verzakkingen samen voor. Naar schatting krijgt ongeveer de helft van de vrouwen die vaginaal bevallen zijn ooit een zekere graad van verzakking, al geeft die lang niet altijd klachten.
De meest typische klacht is een zwaartegevoel of drukkend gevoel vanonder, alsof er iets naar buiten wil zakken. Veel vrouwen beschrijven een balgevoel: het gevoel op een balletje te zitten, of iets te voelen of te zien uitpuilen aan de vaginale opening. De klachten nemen meestal toe in de loop van de dag, bij lang rechtstaan of na zware inspanning, en verminderen bij neerliggen. Afhankelijk van het verzakte orgaan komen daar plasklachten bij (moeilijk uitplassen, vaak plassen, urineverlies), moeizame stoelgang, lage rugpijn of hinder bij het vrijen.
De belangrijkste oorzaak is de belasting van zwangerschappen en vaginale bevallingen, zeker bij grote baby's, een lange persfase of een kunstverlossing. Daarnaast speelt leeftijd: na de menopauze verslapt het bindweefsel door het dalende oestrogeengehalte, waardoor klachten vaak pas jaren na de bevallingen opduiken. Andere factoren die de bekkenbodem chronisch belasten zijn zwaar tillen (beroepsmatig of bij het sporten), overgewicht, chronisch hoesten en aanhoudende verstopping met veel persen. Ook een erfelijk zwakker bindweefsel verhoogt het risico.
Maak een afspraak wanneer het zwaartegevoel of balgevoel uw dagelijkse activiteiten hindert, wanneer u iets voelt of ziet uitpuilen, of bij plas- of stoelgangproblemen die samengaan met een verzakkingsgevoel. In België hebt u geen doorverwijzing nodig voor de gynaecoloog. De diagnose wordt gesteld met een gewoon gynaecologisch onderzoek, waarbij de arts u soms vraagt even te persen om de graad van de verzakking te bepalen. Een raadpleging bij een geconventioneerde gynaecoloog kost ongeveer € 35, met circa € 12 remgeld na tussenkomst van het ziekenfonds (€ 3 bij verhoogde tegemoetkoming); bij niet-geconventioneerde artsen betaalt u € 60 tot € 120.
Een verzakking zonder klachten hoeft niet behandeld te worden. Geeft ze wel hinder, dan zijn er drie sporen. Bekkenbodemtherapie bij een gespecialiseerde kinesitherapeut versterkt de spieren en kan lichte verzakkingen verbeteren en verergering afremmen. Een pessarium is een ring of kubus van siliconen die in de vagina geplaatst wordt en de organen mechanisch ondersteunt: een eenvoudige, veilige oplossing die de gynaecoloog op maat aanpast en die vooral bij oudere vrouwen of als tussenoplossing populair is. Volstaat dat niet, dan kan een operatie de verzakte organen weer op hun plaats brengen en de steunweefsels herstellen, via de vagina of via een kijkoperatie. De keuze hangt af van uw leeftijd, kinderwens, de graad van verzakking en uw voorkeur; ook voor oudere vrouwen bestaan er veilige opties.
Vermijd langdurig zwaar tillen, behandel verstopping (vezels, voldoende drinken), stop met roken bij chronische hoest en streef naar een gezond gewicht. Train uw bekkenbodem correct, liefst eerst onder begeleiding: verkeerd persen in plaats van aanspannen werkt averechts.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Last van een zwaartegevoel of balgevoel? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →