Het HPV-vaccin beschermt tegen de virussen die baarmoederhalskanker veroorzaken: wie komt in aanmerking, wat kost het en waarom blijft het uitstrijkje nodig?
HPV staat voor humaan papillomavirus, een zeer verspreid virus dat via huid- en slijmvliescontact wordt doorgegeven, vooral bij seksueel contact. Ongeveer acht op de tien mensen maken ooit een HPV-infectie door. Meestal ruimt het lichaam het virus binnen de twee jaar zelf op, zonder dat u er iets van merkt. Blijft een infectie met een risicotype echter jarenlang aanwezig, dan kan ze celafwijkingen veroorzaken die langzaam tot kanker kunnen evolueren.
Het vaccin dat in België gebruikt wordt, beschermt tegen negen HPV-types, waaronder de types die samen ongeveer negentig procent van alle baarmoederhalskankers veroorzaken. Daarnaast beschermt het tegen HPV-gerelateerde kankers van vagina, schaamlippen, anus, penis en mond- en keelholte, en tegen genitale wratten. De bescherming is het grootst wanneer het vaccin wordt toegediend vóór het eerste seksuele contact, dus vóór een eventuele besmetting. Het vaccin is veilig; de bijwerkingen blijven doorgaans beperkt tot wat spierpijn rond de prikplaats of lichte koorts.
In Vlaanderen krijgen alle leerlingen van de eerste graad van het secundair onderwijs, zowel meisjes als jongens, het HPV-vaccin gratis aangeboden via de systematische schoolvaccinatie (de vroegere CLB-werking). Op die leeftijd volstaan twee dosissen met een tussentijd van zes maanden. De vaccinatie gebeurt alleen met toestemming van de ouders, en wie de prik op school mist, kan ze gratis inhalen via de arts van het leerlingenbegeleidingsteam of de huisarts zolang het schema binnen het programma loopt. Ook Wallonië en Brussel hebben een gelijkaardig gratis vaccinatieprogramma voor jongeren.
Ook wie de schoolvaccinatie gemist heeft, kan zich nog laten vaccineren. Vanaf vijftien jaar zijn drie dosissen nodig. Voor jongvolwassenen blijft het vaccin zinvol, zeker wie nog niet of pas kort seksueel actief is; ook nadien kan het nog bescherming bieden tegen types waarmee u nog niet besmet bent. Buiten het schoolprogramma betaalt u het vaccin zelf: reken op ongeveer 100 tot 150 euro per dosis in de apotheek. Sommige ziekenfondsen geven via de aanvullende verzekering een gedeeltelijke tegemoetkoming. Informeer dus bij uw huisarts, gynaecoloog of mutualiteit naar uw persoonlijke situatie en de actuele voorwaarden. Meer over tegemoetkomingen leest u op de pagina over terugbetaling.
Belangrijk om te onthouden: het vaccin beschermt tegen de belangrijkste, maar niet tegen alle kankerverwekkende HPV-types. Ook gevaccineerde vrouwen moeten dus blijven deelnemen aan de screening naar baarmoederhalskanker via het uitstrijkje en het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wordt daarbij toch een afwijking gevonden, dan kan die vroegtijdig behandeld worden, bijvoorbeeld met een conisatie, lang voor er sprake is van kanker. Vaccinatie en screening vullen elkaar aan: samen bieden ze de best mogelijke bescherming.
Voor de gratis vaccinatie van jongeren verloopt alles via de school. Volwassenen vragen een voorschrift aan de huisarts of gynaecoloog, halen het vaccin op bij de apotheek en laten het toedienen tijdens een gewone raadpleging. U hebt in België geen doorverwijzing nodig om daarvoor rechtstreeks bij een gynaecoloog aan te kloppen; die kan meteen ook uw screening en eventuele vragen over anticonceptie of vruchtbaarheid meenemen.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Hebt u vragen over HPV-vaccinatie of uw screening? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →