Een kort en eenvoudig onderzoek dat baarmoederhalskanker in een vroeg stadium kan opsporen.
Bij een uitstrijkje neemt de gynaecoloog of huisarts met een zacht borsteltje wat cellen af van de baarmoederhals. Die cellen worden in een labo onderzocht op afwijkingen en, afhankelijk van de gebruikte test, op de aanwezigheid van het humaan papillomavirus (HPV). Dat virus is de belangrijkste oorzaak van baarmoederhalskanker. Het onderzoek zelf duurt maar enkele minuten en gebeurt meestal tijdens een gewoon gynaecologisch onderzoek.
Baarmoederhalskanker ontwikkelt zich traag. Tussen een eerste HPV-besmetting en een echte kanker verlopen doorgaans vele jaren, en in die periode zijn afwijkende cellen goed op te sporen en te behandelen. Wie zich regelmatig laat screenen, verkleint het risico op een gevorderde baarmoederhalskanker dus aanzienlijk. Naast screening beschermt ook HPV-vaccinatie tegen de belangrijkste kankerverwekkende virustypes, al blijft screening ook voor gevaccineerde vrouwen nodig.
U neemt plaats in de gynaecologische stoel. De arts brengt voorzichtig een speculum (eendenbek) in de vagina om de baarmoederhals zichtbaar te maken. Daarna strijkt hij of zij met een dun borsteltje enkele cellen van de baarmoederhals af. Dat is meteen het hele onderzoek: na hooguit een paar minuten kunt u zich weer aankleden. Een lichte druk of een kort, vreemd gevoel is normaal. Na afloop kan er soms wat licht bloedverlies optreden, dat vanzelf stopt.
Voor de meeste vrouwen is een uitstrijkje niet pijnlijk, hooguit wat oncomfortabel. Hoe meer u ontspannen bent, hoe vlotter het gaat. Zeg het gerust als u gespannen bent of eerder een vervelende ervaring had: de arts kan een kleiner speculum gebruiken, extra uitleg geven en rustiger werken. Plan het onderzoek bij voorkeur niet tijdens uw menstruatie, want bloed kan het staal minder betrouwbaar maken.
In Vlaanderen loopt een bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker voor vrouwen van 25 tot en met 64 jaar. Wie tot de doelgroep behoort, wordt periodiek uitgenodigd om zich te laten screenen, om de zoveel jaar volgens de geldende richtlijnen. Binnen het bevolkingsonderzoek is de afname van het staal en de analyse in het labo in principe gratis; u betaalt enkel de raadpleging bij de arts. De precieze modaliteiten (zoals het interval en het type test) evolueren, dus kijk voor de actuele regeling op onze pagina over het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker of informeer bij uw ziekenfonds.
Het resultaat volgt meestal binnen enkele weken. In de grote meerderheid van de gevallen is het normaal en volstaat het om bij de volgende uitnodiging opnieuw deel te nemen. Een afwijkend resultaat betekent niet dat u kanker hebt. Vaak gaat het om een HPV-besmetting of om lichte celveranderingen die vanzelf verdwijnen. Afhankelijk van de aard van de afwijking stelt de gynaecoloog een controle-uitstrijkje na enige tijd voor, of een colposcopie: een onderzoek waarbij de baarmoederhals met een soort vergrootglas wordt bekeken en waarbij eventueel een klein weefselstaaltje wordt genomen. Bij duidelijke voorloperletsels kan een kleine ingreep nodig zijn, zoals een conisatie, waarbij het afwijkende weefsel wordt weggenomen.
Binnen het bevolkingsonderzoek worden staalafname en labo-analyse in principe volledig terugbetaald. Daarbovenop betaalt u het gewone consult: bij een geconventioneerde gynaecoloog ongeveer 35 euro, waarvan na terugbetaling door het ziekenfonds ongeveer 12 euro remgeld overblijft (ongeveer 3 euro bij verhoogde tegemoetkoming). Niet-geconventioneerde artsen rekenen vrije tarieven, vaak 60 tot 120 euro voor een raadpleging. U hebt in België geen doorverwijzing van de huisarts nodig om een gynaecoloog te raadplegen. Twijfelt u over de terugbetaling in uw situatie, informeer dan vooraf bij uw ziekenfonds.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor een diagnose en behandeling op maat.
Tijd voor uw uitstrijkje? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →