De overgang is een normale levensfase, maar dat betekent niet dat u met klachten moet blijven rondlopen. Er valt meer aan te doen dan u denkt.
De menopauze is het moment van de allerlaatste menstruatie, gemiddeld rond 51 jaar. De jaren daarvóór en daarna, samen de overgang of het climacterium genoemd, kunnen vijf tot tien jaar duren. In die periode produceren de eierstokken geleidelijk minder oestrogeen en progesteron. De cyclus wordt eerst onregelmatig, de maandstonden worden lichter of net heviger, en uiteindelijk blijven ze weg. Van menopauze spreekt men officieel pas wanneer u twaalf maanden na elkaar niet meer gemenstrueerd hebt.
Ongeveer drie op de vier vrouwen ervaren klachten, bij een op de vier zijn die uitgesproken. De bekendste zijn vapeurs (warmte-opwellingen) en nachtelijk zweten, vaak met slecht slapen als gevolg. Daarnaast komen voor: stemmingsschommelingen, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, gewrichtspijn, vaginale droogte, pijn bij het vrijen, verminderd libido en vaker terugkerende blaasontstekingen of urineverlies. Elke vrouw beleeft de overgang anders; wat bij uw zus vanzelf overging, kan bij u jaren aanslepen. Een volledig overzicht vindt u op de pagina over menopauzeklachten.
Oestrogeen beschermt de botten en de bloedvaten. Na de menopauze versnelt de botafbraak, waardoor het risico op osteoporose en botbreuken toeneemt, zeker bij een vroege menopauze, een laag gewicht, roken of osteoporose in de familie. Ook het risico op hart- en vaatziekten stijgt na de overgang naar het niveau van mannen. Daarom hoort deze levensfase bij een bredere gezondheidscheck: bloeddruk, cholesterol en suiker laten opvolgen, voldoende calcium en vitamine D innemen en, waar nodig, een botmeting laten uitvoeren. Uw huisarts of gynaecoloog schat samen met u in wat zinvol is.
De aanpak begint bij levensstijl: regelmatig bewegen (met spierversterkende oefeningen voor de botten), gezond en gevarieerd eten, alcohol en cafeïne beperken, stoppen met roken en zorgen voor een koele slaapkamer. Bij hinderlijke klachten is hormonale substitutietherapie (HST) de meest doeltreffende behandeling voor vapeurs en nachtzweten. De voorbije jaren is de kijk daarop genuanceerd: voor de meeste gezonde vrouwen jonger dan 60, of binnen tien jaar na de menopauze, wegen de voordelen bij duidelijke klachten op tegen de risico's, zeker bij de laagste werkzame dosis. Voor vrouwen die geen hormonen mogen of willen nemen, bestaan alternatieven: bepaalde antidepressiva in lage dosis tegen vapeurs, lokale vaginale oestrogenen of glijmiddelen tegen droogte, en cognitieve gedragstherapie tegen slaap- en stemmingsklachten. Lees meer over de afwegingen op de pagina over hormoontherapie in de menopauze.
De overgang is geen eindpunt voor preventie, integendeel. In Vlaanderen loopt het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker tot en met 64 jaar: om de vijf jaar een uitstrijkje of HPV-test, ook wanneer u niet meer menstrueert. Vrouwen van 50 tot en met 69 jaar worden daarnaast om de twee jaar uitgenodigd voor een gratis screeningsmammografie in het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Meld tussentijds bloedverlies na de menopauze altijd aan uw arts, ook al lijkt het onschuldig. Hoe het uitstrijkje precies verloopt, leest u op de pagina over het uitstrijkje.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies. Raadpleeg altijd uw gynaecoloog of huisarts voor advies op maat.
Hebt u last van overgangsklachten en wilt u de opties bespreken? Vind een gynaecoloog bij u in de buurt →